Bilgilendirme Gürültü Ve Yönetimi - Gürültü Kirlenmesi

Konu, 'Çalışma Ortamı ve Düzeni' kısmında Xzenon tarafından paylaşıldı.

Sayfayı Paylaş

  1. Xzenon

    Xzenon ISGfrm Çalışma Birimi TÜİSAG Çalışma Birimi



    Dosyayı aşağıdaki adresten indirebilirisiniz.
    http://xzenon34.files.wordpress.com/2012/03/12-gc3bcrc3bcltc3bc.pdf

    GÜRÜLTÜ VE YÖNETİMİ Prof. Dr. İsmail TORÖZ İTÜ Çevre Müh. Bölümü Çevre Görevlisi Eğitim Programı 11.12.2009, Antalya Gürültü kirlenmesi
    Tanımlar : Ses :
    (1) Titreşim yapan bir kaynağın hava basıncında yaptığı dalgalanmalar ile oluşan ve insanda işitme duygusunu uyaran fiziksel bir olaydır.
    (1) Kulağın algılayabileceği basınç değişimi

    Akustik : Sesin üretilmesi, yayılması ve algılanması ile ilgili tüm alanları kapsayan bilime verilen addır.
    kapsayan bilime verilen addır.
    Gürültü :
    (1) İnsanlar üzerinde olumsuz etki yapan ve hoşa gitmeyen sesler.
    (2) İstenmeyen ve dinleyene bir anlam ifade etmeyen sesler*.
    * Bu tanıma göre, sesin gürültü niteliği taşıması için mutlaka yüksek düzeyde olması gerekmemektedir.
    (3) Gelişigüzel yapısı olan bir ses spektrumu olup , subjektif olarak, istenmeyen seslerdir.
    (4) Belirgin bir yapısı olmayan, içerdiği öğelerle kişiyi bedensel ve psikolojik olarak etkileyebilen ses düzensizliği, veya İstenmeyen ve hoşlanılmayan sesler.

    Darbe Gürültüsü : İki kütlenin birbirine çarpması ile ortaya çıkan gürültüdür.
    Eşdeğer gürültü seviyesi (Leq): Verilmiş bir süre içinde süreklilik gösteren ses enerjisinin veya ses basınçlarının ortalama değerini veren dBA biriminde bir gürültü ölçeğidir.
    Arka Plan Gürültüsü :
    (1) Bir çevrede incelenen gürültü kaynağının dışında diğer kaynakların aynı anda oluşturdukları sürekli bir fon gürültüsüdür.
    (2) (ÇGDYY-2008) Bir çevrede incelenen gürültü kaynağı susturulduğunda ortamda geriye kalan diğer kaynakların aynı anda oluşturdukları toplam sesi, ifade eder.

    Çevresel gürültü :
    Ulaşım araçları, kara yolu trafiği, demir yolu trafiği, hava yolu trafiği, deniz yolu trafiği,
    açık alanda kullanılan teçhizat,
    şantiye alanları,
    sanayi tesisleri sanayi tesisleri, atölye, imalathane, işyerleri ve benzeri ile, atölye imalathane işyerleri ve benzeri ile


    rekreasyon ve eğlence yerlerinden çevreye yayılan gürültü
    dahil olmak üzere, insan faaliyetleri neticesinde oluşan zararlı veya istenmeyen açık hava sesleri. (ÇGDYY-2008)
    Gürültü kontrolü : Herhangi bir ses kaynağından yayılan gürültü niteliğine sahip sesleri,
    kabul edilebilir seviyeye indirmek,
    akustik özelliğini değiştirmek,
    etki süresini azaltmak,
    hoşa giden veya daha az rahatsız eden bir başka ses ile maskelemek

    gibi yöntemlerle zararlı etkilerini tamamen veya kısmen yok etmek için yapılan işlemler. (ÇGDYY-2008)
    Gürültü kirlenmesini diğer çevre kirliliği faktörlerinden ayıran özellikler :
    Görünmez,
    Kokmaz,
    Kalıntısı yok,
    Birikmez,
    Toprağı ve suyu kirletmez,

    Etkileri küçük, fakat sinsi. Bu yönüyle de ;
    Kişisel ve toplumsal yaşam kalitesini bozan,
    İnsan sağlığını olumsuz etkileyen,
    Gelecek nesilleri de tehdit eden, bir kirlenme olgusudur.

    İnsan Kulağı Duyma Eşiği
    Genç ve sağlıklı bir insan kulağı 1000 Hertzlik bir sesi 20 µPa (mikropaskal) civarında duyar ve bu değere insan kulağının duyma eşiği denir. İnsan kulağının acı duyma eşiği 100 Pascal’lık ses basınç seviyesindedir.
    Acı duyma eşiği kişilere göre farklılık gösterebilmektedir. Acı duyma eşiği gürültü şiddeti olan 120-140 dB(A) kişilere göre değişmektedir.
    Frekans, ses dalgasının birim zamandaki titreşim sayısıdır ve birimi hertz’dir (Hz). Sağlıklı insan kulağı 20-20.000 Hz arasındaki sesleri duyar. Bu bölgeye “İşitilebilir Frekans Aralığı” denir. Bu sınırın altındaki seslere infrasonik, üstündeki seslere de ultrasonik sesler denir. Konuşma sesi aralığı da 500-2000 Hz arasında değişir.
    Uluslararası standartlara göre, işitme sistemine zarar veren gürültü düzeyi 100-10.000 Mhz ve 85 ve üzeri dB düzeyidir.

    GÜRÜLTÜ (SES) ŞİDDET BİRİMLERİ
    Ses basınç seviyesi veya gürültü seviyesi : Ses yayılması sırasında değişen atmosferik basıncın denge basıncına göre farkıdır.
    Ses basıncı seviyesi (Lp), (ÇGDYY-2008) :Ortamda belli bir noktada ölçülen ses basıncının, 20x10-6 Pa veya 20 µPa referans ses basıncına ının10t b ın ö lo it ının20ile ılm ıyla oranının 10 tabanına göre logaritmasının 20 ile çarpılmasıyla bulunan ve dB cinsinden ifade edilen değeri,
    Lp = 10 Log (P/Po)2 = 20 Log (P/Po)
    Burada: Lp = Ses şiddeti seviyesi (dB) P = Ses basıncı (N/m2)
    = Referans ses basıncı (TS 187’e göre 2x10-4 N/m2) dir.
    Po

    Örnek olarak, yukarıdaki formül kullanılarak hesaplama yapıldığında ;
    1 Pa gücündeki bir ses 94 dB, •
    10 Pa gücündeki bir ses 114 dB,
    20 Pa gücündeki bir ses 120 dB,
    30 Pa gücündeki bir ses 123,5 dB,
    100 Pa gücündeki bir ses 134 dB olarak bulunur. Bu değer acı duyma eşiğine karşılık gelmektedir.


    Şekil.1 Paskal ve Desibel Birimindeki Gürültü Seviyelerinin Karşılaştırılması

    (ÇGDYY-2008) Ses gücü seviyesi (Lw): Bir ses kaynağının yaydığı ses gücünün milletlerarası standartlarda tanımlanan referans ses gücüne oranının 10 tabanına göre logaritmasının 10 ile çarpılmasıyla bulunan ve dB cinsinden ifade edilen değeri,
    Ses ölçü birimi : “BELL” veya onda biri olan “DESİBELL” dir. (Alexhander Graham Bell’in hatırasına binaen)
    Bell: Verilmiş bir ses şiddetinin kendisinden 10 kat az diğer bir ses şiddetine oranının 10 tabanına göre logaritmasına eşit ses şiddetine denirşiddetine oranının 10 tabanına göre logaritmasına eşit ses şiddetine denir.
    desiBell : Bel’in 1/10’udur.
    desiBell (dB) : 0.0002 Newton/m2 lik standart referans ses basınç seviyesine oranlanan ses basınç düzeyi birimidir.
    (ÇGDYY) dB: Birbirinden mertebe farklılıkları gösteren, nicelikleri anlamlı olarak ifade etmede kullanılan logaritmik bir ölçeği, ifade eder.

    dBA :
    (1) İnsan kulağının en çok hassas olduğu orta ve yüksek frekansların özellikle vurgulandığı bir ses değerlendirmesi birimidir.
    (2) (ÇGDYY) İnsan işitme sisteminin düşük şiddetteki seslere karşı en çok hassas olduğu orta ve yüksek frekanslara daha fazla ağırlık veren, A ağırlıklı ses seviyesi olarak tabir edilen ve gürültünün etkilenim değerlendirilmesi ve kontrolünde yaygın olarak kullanılan bir ses seviyesi

    değerlendirilmesi ve kontrolünde yaygın olarak kullanılan bir ses seviyesi ölçütünü, ifade eder.
    Kulağımız 0–140 dB arasındaki sesleri algılar. Bu gösteriş biçimi diğer bir ses gücü kaynağına bağımlıdır.
    Ses güç seviyesi LWA : ISO 3744:1995 ve EN ISO 3746:1995’de tarif edilen 1 pW (picowatt) olarak dB cinsinden A ağırlıklı güç seviyesini; ifade eder.*
    * Kaynak : AÇIK ALANDA KULLANILAN TEÇHİZAT TARAFINDAN OLUŞTURULAN ÇEVREDEKİ GÜRÜLTÜ EMİSYONU İLE İLGİLİ YÖNETMELİK, Sanayi ve Tic. Bak., R.G.
    y :30.12.2006, 26392
    Ses Bileşenleri ?
    Titreşim yapan bir kaynak
    Hava basıncına bağlı dalgalanmalar
    İnsanda işitme duygusuna neden olma

    Sesin iki temel karakteristiği •• Frekans
    Frekans
    Şiddet
    Sesin Özellikleri ve birimleri :
    Frekansı (Hertz) Yoğunluğu, Ι, [J/s/m2] = W/m2
    iddeti (dBA) Vibrasyon Gücü, P, (W) Basınç, p, [Pa = N/m2]
    Tablo Çevredeki Gürültü Kaynaklarının Şiddeti


    Gürültü Türleri
    A. Frekans bandına (spektrumuna) göre
    Sürekli geniş band gürültüsü – Örnek : Makine
    Sürekli dar band gürültüsü – Örnek :Dönen testere
    Zamana bağlı gürültü türleri
    Kararlı gürültü
    Kararsız gürültü : Gözlem süresinde gürültü seviyesinde önemli değişiklikler olan gürültülere denir.
    Dalgalı gürültü : Gözlem süresince seviyesinde sürekli ve önemli ölçüde değişiklikler olan gürültülere denir.
    Kesikli gürültü – Örnek : Trafik, vantilatörler, jeneratörler
    Vurma gürültüsü (Anlık gürültü) : Örnek : Çekiç sesleri

    GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİNE SEBEP OLAN FAKTÖRLER
    Sanayileşme
    Plansız Kentleşme
    Hızlı Nüfus Artışı
    Eğitim eksikliği,
    Ekonomik imkansızlıklar.

    Kent gürültüsünü artıran sebepler:
    Kent gürültüsünü artıran sebepler: » Trafiğin yoğun olması, » Sürücülerin yersiz ve zamansız klakson çalmaları, » Belediye hudutları içerisinde bulunan endüstri
    bölgelerinden çıkan gürültüler. Meskenlerde ise ;
    Televizyon ve müzik aletlerinden çıkan yüksek sesler,
    Zamansız yapılan bakım ve onarımlar,
    Bazı işyerlerinden kaynaklanan gürültüler,

    GÜRÜLTÜ KAYNAKLARI
    1. Yapı İçi Gürültüler -Mekanik -Elektronik -Yaşam Etkinlikleri
    2. Yapı Dışı Gürültüler
    a. Endüstri Gürültüleri
    b. Şantiye Gürültüleri
    c. Ulaşım Gürültüleri : Karayolu, Demiryolu, Havaalanı
    d. Rekreasyon Gürültüleri : Çocuk Bahçesi, Spor Alanları, Deniz Kenarları
    e. Ticari Amaçlı Gürültüler : Açık Hava Sineması, Eğlence Yerleri, Sesli Reklamlar, Sesli Satıcılar

    GÜRÜLTÜ KİRLİLİĞİ KAYNAKLARI
    1.Trafik Gürültüsü
    Trafik, insanı olumsuz etkileyen en önemli gürültü kaynaklarından birisidir. Taşıtlardan Kaynaklanan Üst Gürültü Seviyeleri Tablo 1A da verilmiştir.
    Tablo 1A Taşıtların Üst Gürültü Seviyeleri
    Taşıt Türü
    Üst Gürültü Seviyesi dBA

    y

    Otomobil
    75

    Otobüs (Kent içi)
    85

    Otobüs (Kent dışı)
    80

    Ağır müteharrik araç (kamyon 80 km/h durumunda)
    85

    Lokomotif içi (Dizel motorlu tam güçte ve yükle çalışırken hız 80 km/h)
    85

    Elektrikli tren lokomotifi yükle çalışırken –Vagon içinde
    8070


    2.Endüstri Gürültüsü
    Endüstri faaliyetlerinden kaynaklanan gürültü, daha çok o işyerinde çalışanları rahatsız etmektedir. Çeşitli endüstriyel işyerlerindeki gürültü ölçümleri Tablo 1B de verilmiştir.
    Faaliyet türü
    Gürültü Düzeyi dBA

    Zincir ve iplik fabrikası
    106.5

    Kereste fabrikası
    102.5


    Döküm ve emaye fabrikası
    96.5
    Mki l dk fbikası 99
    Makine alet ve yedek parça fabrikası
    99

    Tekeli sigara fabrikası
    101

    Gazete, rotatif fabrikası
    100.5

    Kundura fabrikası
    104.5

    Tıp ve endüstri fazlaları fabrikası
    98

    Otomobil fabrikası
    97.7

    Çeşitli tekstil fabrikaları

    Dokuma tezgahı
    101.5

    Tarama tezgahı
    99.5

    İplikhane, reiter makinesi
    96.5


    Kaynak: Gürültü Kontrol Yönetmeliği, R.G. :11 Aralık 1986 tarih ve 19308 (Mülga Yönetmelik)
    Endüstriyel gürültü kaynakları :
    Güç cihazları
    Klima sistemleri
    Kompresörlerp
    Hava ve su kanal boruları
    Pompa ve kollektörler
    Havalandırma boruları ve fanlar
    Soğutma sistemleri

    3. antiye Gürültüsü
    antiye gürültüsü, diğer gürültü kaynaklarına göre süreklilik göstermez, fakat işlev halinde olduğu zamanda önemli derecede rahatsız edicidir.
    Sürekli Aralıklı
    Aralıklı İş makineleri Operatörler Toprak dolgular Düzeltme ve sıkıştırma işlemleri
    GÜRÜLTÜNÜN SAĞLIK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
    1980’lerde Avrupa nüfusunun→% 15
    1990’da Avrupa nüfusunun→ % 26’sı 24 saat boyunca 60 dBA üzerinde gürültüye maruz kalmış
    2000’de bu nüfusun % 65’i 60 dBA üzerinde gürültüye maruz ve ciddi sıkıntı, iletişim bozukluğu, uyku bozukluğu

    Dü S ğlıkÖ üü’ ö
    Dünya Sağlık Örgütü’ne göre
    50 dBA gürültü → orta derecede
    55 dBA gürültü → ciddi derecede sağlık problemlerine yol açar. Kısaca gürültü insanların işitme sağlığını ve algılamasını olumsuz

    yönde etkilemekte, fizyolojik ve psikolojik dengesini bozmakta, iş verimini azaltmaktadır. Bu etkilerle ilgili açıklamalar aşağıda verilmiştir.

    Fiziksel Etkiler : Geçici veya kalıcı işitme hasarları
    Fizyolojik Etkiler : Vücut aktivitesinde değişiklikler, kan basıncında artış, dolaşım bozuklukları, solunumda hızlanma, kalp atışlarında hızlanma, ani refleksler.
    •• Psikolojik Etkiler : Davranış bozuklukları öfkelenme genel Psikolojik Etkiler : Davranış bozuklukları, öfkelenme, genel rahatsızlık duygusu, sıkılma
    Performans Etkileri : İş veriminde azalma, konsantrasyon bozukluğu, hareketlerin engellenmesi.

    1. Fiziksel Etki ( İşitme sistemine etkileri)
    Gürültünün işitme sistemine etkileri içinde en çok karşılaşılanı geçici işitme (duyma) eşiği kayması veya duyma yorulması olarak bilinen işitme duyarlılığındaki geçici kayıptır.
    İşitme kaybı: 85 dBA gürültüye → uzun süre maruz kalma 140 dBA gürültüye → kısa süre maruz kalma
    Nüfusun en duyarlı %10’luk kesiminde 85 dBA üzerinde işitme kaybı hızla artar.
    Avrupa’da hemen her ülke nüfusunun % 1.4’ü, günün 24 saati 75 dBA üzerinde trafik üültü ü k l kt gürültüsüne maruz kalmakta.
    Ototoksik ilaçlar, kimyasal maddeler, vibrasyon, vardiyalı çalışma gürültü ile beraber olduğunda işitme bozukluğunda artma
    Gürültünün İşitme Duyusu Üzerindeki Olumsuz Etkileri İki Bölüme Ayrılır :

    A. Geçici Kayıp: Geçici işitme eşiği kayması veya duyma yorulması olarak da tariflenir.
    B. Kalıcı Kayıp: Etkilenim çok fazla ise ve işitme sistemi eski özelliklerine dönemiyorsa -Yüksek siddetteki gürültü uzun süre devam ediyorsa -Bomba patlaması gibi tek ve siddetli bir olayın etkisi ile akustik travma yaratması
    Gürültüye Bağlı İşitme Kaybını Arttıran Etmenler
    Yaş
    Duyarlılık
    Vasküler Etkiler (Kan damarları sistemi üzerine olan etkiler)
    Vitamin, Mineral, Hormonlar
    İlaçlar ve Kimyasallar
    Sigara
    Vibrasyon
    Gürültünün Niteliği

    2. Fizyolojik Etki
    Bu etkiler, kan basıncının artması, dolaşım bozuklukları, solunumda hızlanma, kalp atışlarında artma veya yavaşlama ve ani refleksler, stres hormonlarında artış, kan lipitlerinde artış, elektrolit bozuklukları şeklinde sıralanabilir. (Lipid : Kanda bulunan, kolesterol gibi yağ ya da yağ benzeri maddeleri tanımlamak
    için kullanılan terim)
    Tablo Ses Şiddetinin Fizyolojik Etkileri

    3. PSİKOLOJİK ETKİLER
    Belirli bir gürültü seviyesinin üzerindeki gürültüye maruz kalan kişiler rahatsız, tedirgin ve sinirli olmakta, tedirginlik ve sinirlilik hali gürültünün etkisi kalktıktan sonra da devam edebilmektedir.
    Belirli düzeylerin aşıldığı durumlarda yorgunluk ve zihinsel etkinliklerde yavaşlama gözlenmektedir.
    Ani olarak yükselen gürültü düzeyleri insanlarda korku yaratabilmekte, ancak belirli bir süre içinde tekrar normale dönülebilmektedir.
    Kaygı
    Depresyon
    Aktiflik
    Pasiflik
    Saldırganlık
    Grup Etkilesiminde B kl kl Bozukluklar
    Yardımlaşmada İsteksizlik
    Sinir Bozukluğu
    Korku
    Rahatsızlık
    Baş dönmesi
    Tedirginlik
    Yorgunluk
    Zihinsel Fonksiyonlarda Bozulma

    4. Performans Etkileri
    İş veriminin düşmesi, konsantrasyon bozukluğu, hareketlerin engellenmesi gibi etki şeklindedir.
    •• Etkisinde kalınan gürültü Etkisinde kalınan gürültü nedeniyle belli bir frekans aralığında oluşan kalıcı işitme kaybı diğer frekanslardaki seslerin duyulmasını ve algılanmasını engellemez, ancak bir takım fonksiyonların engellenmesine neden olabilir.
    Erken çocuklukta, okumada gecikme, motivasyonda azalma
    Doğrudan etkiler (iletişim b kl ğ k
    bozukluğu, konsantrasyon bozukluğu)
    Dolaylı etkiler (verimlilikte azalma, sinirlilik, stres)
    Uykusuzluk

    Gürültünün insan sağlığı üzerindeki etkileri, gürültüye maruz


    kalma süresi ve gürültünün şiddeti ile değişir. Endüstri


    tesislerinde yapılan araştırmalar, işyeri gürültüsü azaltıldığında


    işin zorluğunun da azaldığını, verimin yükseldiğini ve iş


    kazalarının azaldığını göstermiştir.


    Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre; gürültü


    sonucu meydana gelen işitme kaybı rahatsızlığının, meslek


    hastalıklarının %10'unu oluşturduğu tespit edilmiştir. Meslek


    hastalıklarının pek çoğu tedavi edilebildiği halde, işitme kaybının


    tedavisi yapılamamaktadır.


    Tablo 2. Bazı Gürültü Türlerinin Desibel Dereceleri ve Performans Etkileri
    Gürültü Türü
    Db
    Psikolojik Etkisi


    Derecesi


    Uzay Roketleri
    170
    Kulak ağrısı, sinir hücrelerinin bozulması

    Canavar Düdükleri
    150
    Kulak ağrısı, sinir hücrelerinin bozulması

    Kulak dayanma sınırı
    140
    Kulak ağrısı, sinir hücrelerinin bozulması


    Makineli delici
    120
    Sinirsel ve psikolojik bozukluklar (3.basamak)
    M sikl 110 Si i l sikol jik b kl kl (3b k)
    Motosiklet
    110
    Sinirsel ve psikolojik bozukluklar (3.basamak)
    Kabare Müziği
    100
    Sinirsel ve psikolojik bozukluklar (3.basamak)
    Metro Gürültüsü
    90
    Psikoloji belirtiler (2.basamak)
    Tehlikeli Bölge
    85
    Psikoloji belirtiler (2.basamak)
    Çalar saat
    80
    Psikoloji belirtiler (2.basamak)
    Telefon zili
    70
    Psikoloji belirtiler (2.basamak)
    İnsan sesi
    60
    Psikoloji belirtiler (1.basamak)
    Uyku gürültüsü
    30
    Psikoloji belirtiler (1.basamak)

    Tablo Dış Çevre Gürültüsü ile Konut Bölgelerinde Öngörülen Gürültü Kriterleri

    Tablo Çeşitli Kullanım Alanlarının Kabul Edilebilir Üst Gürültü Seviyeleri

    Tablo İşyerlerinde Gürültü Düzeylerine Bağlı Olarak Etkilenme Düzeyleri

    GÜRÜLTÜYÜ AZALTMAK iÇİN ALINABİLECEK TEDBİRLER
    Hava alanlarının, endüstri ve sanayi bölgelerinin yerleşim bölgelerinden uzak yerlerde kurulması,
    Motorlu taşıtların gereksiz korna çalmalarının önlenmesi,
    Kamuoyuna açık olan yerler ile yerleşim alanlarında elektronik olarak sesi yükseltilen müzik aletlerinin çevreyi rahatsız
    olarak sesi yükseltilen müzik aletlerinin çevreyi rahatsız edecek seviyede olmasının önlenmesi,
    Yerleşim yerlerinde ve binaların içinde gürültü rahatsızlığını önlemek için yeni inşa edilen yapılarda ses yalıtımı sağlanması,
    Radyo, televizyon ve müzik aletlerinin evlerde rahatsızlık verecek seviyede seslerinin yükseltilmemesi


    ÇGDYY-Yönetim
    Çok hassas kullanımlar: Konutlar, eğitim, kültür alanı ve yapıları, sağlık tesisleri, otel ve dinlenme tesisleri, parklar gibi kullanımları,
    Orta derecede hassas kullanımlar: İdari ve ticaret binaları, çocuk bahçeleri, oyun alanları ve spor tesisleri gibi kullanımları,
    Hassas olmayan kullanımlar : Otoparklar, garajlar, eğlence yerleri, p g j y

    y
    sanayi tesisleri gibi kendisi gürültü kaynağı olabilen alan ve kullanımları,
    ÇGDYY, EK-VII İZNE TABİ TESİSLER
    FAALİYET YA DA TESİS
    LİSTE A
    LİSTE B
    1. Enerji Endüstrisi
    1.1.1.1.
    300 300
    MW MW
    üzeri üzeri
    toplam
    anma
    ısıl
    gücü
    olan
    elektrik,
    ısı,
    buhar
    ya da sıcak su üretme tesisleri dahil olmak üzere termik santraller ve diğer yakma tesisleri,
    50 MW (dahil)300 MW toplam anma ısıl gücü olan
    50 MW (dahil) 300 MW toplam anma ısıl gücü olan elektrik, ısı, buhar ya da sıcak su üretme tesisleri dahil olmak üzere termik santraller ve diğer yakma tesisleri,




     
    Eylem BUDAK bu yazıya teşekkür etti.
Yüklüyor...

Sayfayı Paylaş



Yandex.Metrica