Olası Hata Türleri Ve Etkileri Analizi Metodolojisi - (failure Mode And Effects Analysis- Fmea)

Konu, 'Risk Değerlendirme ve Analizi Metotları' kısmında Xzenon tarafından paylaşıldı.

Sayfayı Paylaş

  1. Xzenon

    Xzenon ISGfrm Çalışma Birimi TÜİSAG Çalışma Birimi



    İnternette denk gelidiğim risk analizleri ile ilgili konuları sizlerle paylaşıyorum.
    Dosya ektedir.


    Olası Hata Türleri ve Etkileri Analizi Metodolojisi - (Failure Mode and Effects Analysis- FMEA):
    Hata Türü ve Etkileri Analizi (FMEA) disiplini, ABD ordusunda geliştirilmiştir. Hata Türü, Etkileri ve Riskinin Analizi Üzerine Prosedürler olarak adlandırılan Askeri Prosedür MIL-P-1629, 9 Kasım 1949 tarihinde başlatılmıştır. Sistem ve donatım hatalarının etkilerinin belirlenmesi için güvenilir bir değerlendirme tekniği olarak kullanılmıştır.
    Bu metedoloji bütün teknoloji ağırlıklı sektörler ile uzay sektörü, kimya endüstrisi ve otomobil sanayinde çok popülerdir. Bu metodun popüler olmasındaki başlıca sebeb kullanımının kolay olması ve geniş teorik bilgi gerektirmemesidir. Orta düzeyde deneyimi olan bir risk değerlendirme timi tarafından rahatlıkla uygulanabilir. FMEA metodu genellikle parçaların ve ekipmanların analizine odaklanır. Bu metod, başarısızlığın olabildiği yer ve alanların herbirini çözümler ve kişisel fikirleride dikkate alarak değer biçer ve sistemin parçalarının herbirine uygulanabilir.
    Hata Türü ve Etkileri Analizi uygulaması;
    • Her hatanın nedenlerini ve etkenlerini belirler.
    • Potansiyel hataları tanımlar.
    • Olasılık, şiddet ve saptanabilirliğe baglı olarak hataların önceliğini ortaya çıkarır.
    • Sorunların izlenmesini ve düzeltici faaliyetlerin yapılmasını sağlar.
    Hata Türü ve Etkileri Analizi, ürünlerin ve proseslerin geliştirilmesinde öncelikli olarak hata riskinin ortadan kaldırılmasına odaklanan ve bu amaçla yapılan faaliyetleri belgelendiren bir tekniktir. Bu analiz önleyici faaliyetlerle ilgilenmektedir.
    Hata Türü ve Etkilri Analizi teknigi aşağıda sıralanan şekilde bir çeşitliliğe sahiptir ve uygulama alanları her türlü üretim ve hizmet şeklini kapsamaktadır.
    1. Sistem FMEA: Sistem ve alt sistemleri analiz ederek, sistemin eksiklerinden doğan sistem fonksiyonları arasındaki potansiyel hata türlerini belirlemeye odaklanır. Hedefi, sistemin kalitesini, güvenirliğini ve korunabilirliğini artırmaktır. Sistem FMEA’nın faydaları şunlardır:
    - Sistemi etkileyen potansiyel problemlerin bulunabileceği alanlar daralır,
    - Sistem içerisinde uygulanacak prosedürler için bir temel oluşturulmasına yardımcı olur.
    - Sistem içerisindeki fazlalıkların tespit edilmesine yardım eder,
    - Optimum sistem tasarım alternatiflerinin seçilmesinde yol gösterir.

    2. Tasarım FMEA: Tasarım hatalarından doğan hata türlerine yönelik olarak üretime başlamadan önce ürünlerin analiz edilmesinde kullanılır. Hedefi, tasarım kalitesini, güvenirliğini ve korunabilirliğini artırmaktır. Tasarım FMEA’nın faydaları şunlardır:
    - Tasarım geliştirme faaliyetleriyle ilgili önceliklerin belirlenmesi,
    - Potansiyel hataların tasarım aşamasında iken belirlenmesinin sağlaması,
    - Potansiyel güvenlik sorunlarının belirlenerek ortadan kaldırılmasına yardım etmesi ve değişiklik için açıklamaların kaydedilmesinin sağlanması,
    - Önemli ve kritik özelliklerin belirlenmesine yardım etmesi,

    Tasarım FMEA’nın uygulanması sonucunda:
    - Potansiyel kritik veya önemli özelliklerin bir listesi ile potansiyel hata türlerinin Risk Öncelik Sayısı tarafından ağırlıklandırılmış bir listesi elde edilir.
    - Test, kontrol veya teşhis yöntemleri kullanılarak potansiyel parametrelerin listesi ile kritik ve önemli özelliklere yönelik, tavsiye edilen potansiyel faaliyetlerin listesi yardımıyla hata türü ve güvenlik sorunlarını ortadan kaldıracak veya hataları azaltacak potansiyel tasarım faaliyetlerini tespit etmek mümkün olac

    3. Proses FMEA: Bu analiz üretim veya montaj prosesindeki eksiklerden doğabilecek hata türlerini ortadan kaldırmak ve üretim ve montaj prosesini analiz etmek amacına hizmet etmektedir. Proses FMEA’nın kullanımının sağladığı yararları şöyle özetleyebiliriz:
    Üretim veya montaj prosesinin analizine yardımcı olması ve düzeltici faaliyetlerin önceliklerini belirlemesi, kritik veya önemli olan özellikleri tespit etmede ve kontrol planı oluşturmada yardımcı olması; proses aşamasında ortaya çıkacak hataları belirlemesi ve düzeltici faaliyetlerle ilgili plan sunması.
    Bu tekniğin uygulanmasıyla potansiyel kritik veya önemli özelliklerin bir listesi hazırlanarak, bunlara yönelik öngörülen potansiyel faaliyetlerin listesi yapılır. Potansiyel hata türlerinin risk öncelik sayısı ile belirlenen listesi üzerinde, bu hata türlerinin sebeplerini ortadan kaldıracak, ortaya çıkan hataları azaltacak ve katsayısı yardımıyla proses yeterliliğinin geliştirilemediği durumlarda, hata nedenlerinin ve belirlenmesinin etkinliğini arttıracak potansiyel bir liste oluşturulur.
    4. Servis FMEA: Servis FMEA organizasyondaki aksaklıkların analiz edilmesinde yardımcı olur. Bu analizin uygulanmasıyla; organizasyon faaliyetleri arasında önceliklendirme yapılması ve değişiklik için açıklamaların kaydedilmesi sağlanır. İş akışının, sistem ve proses analizinin etkin bir şekilde yapılmasında, işteki hataların ve kritik önemli işlerin belirlenmesinde ve kontrol planlarının oluşturulmasında yol göstermesi gibi avantajlar sağlar.
    Yapılacak olan bir FMEA tekniği uygulaması aşağıda özetlenmiş olan fonksiyonların gerçekleştirilmesini sağlar;
    I. Proses ya da hizmette hataların oluşturacağı en küçük bir zararın bile oluşumunun engellenmesini sağlamak için hata türlerini sistematik olarak gözden geçirir.
    II. Proses ya da hizmeti ya da bunların fonksiyonelliğini etkileyebilecek her türlü hatayı ve bu hatanın etkilerini tanımlar.
    III. Tanımlanan bu hatalardan hangilerinin proses ya da hizmet operasyonlarında daha kritik etkilerinin olduğunu belirler, bu yüzden meydana gelebilecek en büyük hasarı ve hangi hata türünün bu hasarı üretebileceğini tanımlar.
    IV. Montaj, montaj öncesinde, proseste hataların oluşum olasılığını ve bunun nereden kaynaklanabileceğini (dizayn, operasyon, vb.) belirler.
    V. Diger kaynaklardan elde edilmesi mümkün olmayan hata oranlarını ve türlerini tanımlayarak gerekli muayene programlarının kurulmasını sağlar.
    VI. Güvenilirliğin deneysel olarak test edilebilmesi için gerekli muayene programlarının kurulmasını sağlar.
    VII. Bir ürün için değişikliklerin olabilecek etkilerini tanımlar.
    VIII. Yüksek riskli bileşenlerin nasıl güvenilir hale getirilebilecegini tanımlar.
    IX. Montaj hatalarının olabilecek kötü etkisinin nasıl giderilebileceğini tanımlar.

    Hata Türü ve Etki Analizi sürecinde takım şu unsurları belirlemeye çalışmalıdır :
    • Analize konu olan kısmın fonksiyonu,
    • Sorun çıkarma potansiyeli,
    • Sorunun etkileri,
    • Bu sorunun olası nedenleri,
    • Bu nedenlerin bulunabilirliği,
    • Bu sorunların önlenebilmesi için alınabilecek önlemler.
    Hata Türü ve Etki Analizi dokuz temel aşamadan oluşmaktadır:
    1. FMEA amaçları ve düzeylerinin belirlenmesi için FMEA planlaması.
    2. FMEA'nin gerçekleştirilmesi için özel prosedürlerin, temel kuralların ve kriterlerin tanımlanması.
    3. Fonksiyonlara, etkileşim alanlarına, faaliyet aşamalarına, faaliyet türlerine ve çevreye göre sistemin analizi.
    4. Proseslerin, karşılıklı bağlantıların ve bağımlılıkların gösterilmesi için hata ağacı şemalarının, görev ve güvenilirlik şemalarının oluşturulması ve analizi.
    5. Potansiyel hata türlerinin tanımlanması.
    6. Hata türlerinin ve etkilerinin değerlendirilmesi ve sınıflandırılması.
    7. Hataları önleyecek ve kontrol edecek önlemlerin tanımlanması.
    8. Önerilen önlemlerin etkilerinin değerlendirilmesi.
    9. Sonuçların belgelendirilmesi.


    Şekil-42 FMEA Prosesi
    Muhtemel Zarar Modu: Sistem içerisinde zarara neden olabilecek işlemler esnasında meydana gelebilecek raslantısal ve doğal olaylardır. İşletmenin bütünü içerisindeki parçalar ayrı ayrı ele alınır, olası zarar verici olaylar tespit edilir, bu olaylara zarar modları denilmektedir.
    Zararların Etkileri- Sonuçları: Gerçekleşmesi olası durumların meydana getirdiği zararların işletme üzerindeki etkisinin belirlenmesidir.
    P, S, D, RÖS, harfleriyle gösterilen sembollerin anlamları aşağıda verilmiştir:
    P: Her bir zarar modunun oluşma olasılık değeri;
    S: Zararın ne kadar önemli olduğunun değeri, şiddet, ciddiyet
    D: Zarar meydana getirecek durumun keşfedilmesinin zorluk derecelendirilmesi,
    RÖS: Risk öncelik sayısı

    RÖS değeri P, S ve D değerlerinin çarpımıyla elde edilir.
    RÖS = P(olasılık) x S(şiddet) x D(fark edilebilirlik)
    FMEA analizi yardımıyla olası zarar meydana getirecek durumlar önceden sezilerek önlemler geliştirilir ve böylece olası zararların artış olasılığı giderilir.


    Tablo -43 Zararın Şiddeti (Ciddiyet)

    Tablo -44 Zararın Oluşma Olasılığı

    Tablo – 45 Fark Edilebilirlik

    Tablo-46 Olası Hata Türleri ve Etkileri Analizi risk değerlendirme Formu
    Bu ölçülere göre analizler yapılır ve sonuçlar risk tablosuna kaydedilir. Sonuçta kritik sayılar ortaya çıkarılır ve kritik olayların meydana gelmeleri önlenmeye çalışılır. RÖS katsayısının en büyük değerinden başlanarak önlemlerin alınmasına başlanır, çünkü en büyük zararlar RÖS’nın en büyük değerlerine isabet etmektedir.
    FMEA metodu ile gerçekleştirilen bir çalışma çok yararlıdır çünkü sistemin içindeki aksaklıkların neler olduğu ve sistemin çalışması hakkında bilgi sağlar. Analist, sistematik yaklaşımdan dolayı sistemin nasıl çalıştığını daha iyi anlama hususunda daha iyi bilgi sahibi olur.



     

    Ekli Dosyalar:

    erh_bz, güver gül kurt, NAİLE GELEN ve 3 kişi daha buna teşekkür etti.
Yüklüyor...

Sayfayı Paylaş



Yandex.Metrica