Doğrudan bu "sarf malzemesi" gibi görülen ancak kazaların ana kaynağı olan ekipmanlara odaklanacak olursak; kesinlikle evet, çelik tel halat sapanlar, zincir sapanlar ve bez (polyester) sapanların tamamı "Kaldırma ve İletme Ekipmanı" kategorisinde yer alır ve periyodik kontrole tabidir. İtiraf etmek gerekirse, pek çok işletmede "Sapan dediğin kancanın ucundaki bir bez parçasıdır, koptukça yenisini alırız" mantığıyla hareket ediliyor; oysa 2026 yılındaki güncel isgkatip ve EKİPNET denetimlerinde, periyodik kontrol raporu ve kimlik kartı (etiketi) olmayan sapanların kullanılması doğrudan "Ağır Kusur" sayılır.
Sapanların periyodik kontrol süreci ve 2026 standartlarındaki muayene detaylarını aşağıda samimi bir dille özetledim.
Özetle: Sapanlarınızın yasal vizesini yılda en az bir kez yaptırmalı ve üzerinde etiketi olmayan, kesik veya deforme olmuş hiçbir sapanı sahada bulundurmamalısınız.
Sapanların periyodik kontrol süreci ve 2026 standartlarındaki muayene detaylarını aşağıda samimi bir dille özetledim.
1. Kontrol Periyodu: Ne Sıklıkla Yapılır?
İşin aslına bakarsanız, sapanlar için yasal kontrol süresi yılda en az 1 (bir) kezdir. Yapılan teknik analizlere göre, 2025 ve 2026 yıllarında ağır sanayide ve liman işletmelerinde sapanlar için bu sürenin risk analizine göre 3 veya 6 aya düşürülmesi standart uygulama haline gelmiştir.- Kritik Kural: Sapanın üzerinde kapasitesini, seri numarasını ve üretim yılını gösteren orijinal etiketi yoksa o sapan muayene edilemez ve doğrudan "Kullanılamaz" olarak raporlanır, bizzat uyarayım istedim.
2. Bez (Polyester) Sapanlarda Değişim Kriterleri
İtiraf etmek gerekirse, bez sapanlar en hassas olanlarıdır. Zaten forumda da tecrübeli uzmanlar hep "Bez sapanda tek bir kesik bile varsa o sapan artık bir halattır, sapan değildir" der; bu çok yerinde bir tespittir.- Kesik ve Aşınma: Sapanın kenarlarında veya gövdesinde enine bir kesik varsa kapasitesini %80'e kadar yitirmiş olabilir.
- Isı ve Kimyasal Hasar: Sapanın sertleşmesi, erime belirtileri veya asit/baz teması nedeniyle renk değişimleri doğrudan emeklilik sebebidir.
- Dikiş Atması: Taşıyıcı dikişlerin sökülmesi veya gevşemesi muayenede "Olumsuz" sonuç doğurur haliyle.
3. Çelik Tel Halat ve Zincir Sapanlar
2026 standartlarında modern bir denetim olan EKİPNET vizelerinde, metal sapanlarda milimetrik ölçümler yapılır.- Zincir Sapanlar: Baklalardaki uzama (hatve) ve aşınma miktarı kumpasla ölçülür. Zincir baklasında %10'dan fazla aşınma varsa sapan ıskartaya çıkarılır.
- Çelik Halat Sapanlar: Halattaki kopuk tel sayısı ve kovan (frajil) presleme noktalarındaki gevşemeler incelenir, bizzat uyarayım istedim.
4. İsgkatip ve Sapan Kimliklendirme
2026 standartlarında bir iş kazası durumunda müfettişler "Hangi yükü, hangi sapanla kaldırdınız?" diye sorar.- Seri No Takibi: Her sapanın bir kimlik numarası olmalı ve bu numara isgkatip sistemindeki periyodik kontrol raporuyla eşleşmelidir.
- Renk Kodları: Sapanların kapasitesine göre renkleri (Örn: Yeşil 2 ton, Sarı 3 ton vb.) muayene sırasında uluslararası standartlara uygunluk açısından kontrol edilir haliyle.
Özetle: Sapanlarınızın yasal vizesini yılda en az bir kez yaptırmalı ve üzerinde etiketi olmayan, kesik veya deforme olmuş hiçbir sapanı sahada bulundurmamalısınız.